Татвар ба цалингийн суутгал: 所得税, 住民税, 年末調整, 確定申告
Цалингаас юу, хэдэн хувь суутгагддаг вэ, хоёр дахь жилд яагаад гэнэт татвар нэмэгддэг, 12 сарын тооцоо гэж юу вэ, хэн татварын мэдүүлэг өгөх ёстой вэ.
- Хэнд:
Японд цалинтай ажилладаг хүн бүр цалингийн хуудсан (給与明細) дээрх олон суутгал, хоёр дахь жилээс нэмэгддэг татвар, 12 сарын тооцоо зэрэгтэй тулгардаг. Энэ нийтлэл ажилтанд (正社員, 契約社員, цагийн ажилтан) зориулагдсан. Хувиараа бизнес эрхэлдэг бол бизнес эхлүүлэх нийтлэлийг үзээрэй.
Цалингаас юу суутгагддаг вэ
Ажилтны цалингаас таван зүйл суутгагддаг: эхний гурав нь нийгмийн даатгал, сүүлийн хоёр нь татвар. Ажил олгогч даатгалын шимтгэлийн бараг ижил хэмжээг өөрөө нэмж төлдөг.
| Суутгал | Ажилтны хувь (2026) | Юунаас тооцдог вэ |
|---|---|---|
| Тэтгэврийн даатгал (厚生年金) | 9.15% | Стандарт сарын цалин (標準報酬月額) — цалинг шатлалаар бөөрөнхийлсөн дүн |
| Эрүүл мэндийн даатгал (健康保険) | 4.925% + 0.115% | Мөн стандарт сарын цалингаас. Токиогийн 協会けんぽ-ийн хувь; 0.115% нь 2026 оны 4 сараас эхэлсэн хүүхэд өсгөлтийг дэмжих шимтгэл (子ども・子育て支援金). 40–64 настай бол асрамжийн даатгал (介護保険) 0.81% нэмэгдэнэ |
| Ажилгүйдлийн даатгал (雇用保険) | 0.5% | Тухайн сарын нийт цалин |
| Орлогын татвар (所得税) | 5–45% + 2.1% | Хасалтын дараах жилийн орлого, шатлалтай. 2.1% нь сэргээн босголтын нэмэгдэл |
| Оршин суугчийн татвар (住民税) | ≈10% | Өмнөх жилийн орлого. 6 сараас дараа оны 5 сар хүртэл 12 хувааж суутгана |
Томоохон компаниуд өөрийн эрүүл мэндийн даатгалын холбоотой (健保組合) байдаг бөгөөд хувь нь бага зэрэг өөр. Цалингийн хуудсаа доорх жишээтэй харьцуулахад ойролцоо гарвал хэвийн.
Сарын цалин хаашаа явдаг вэ
| Сарын цалин | Тэтгэвэр | Даатгал | 所得税 | 住民税 | Гарт үлдэх |
|---|---|---|---|---|---|
| 200,000 | 18,300 | 11,080 | ≈880 | ≈7,020 | ≈162,700 |
| 300,000 | 27,450 | 16,620 | ≈3,700 | ≈12,550 | ≈239,700 |
| 450,000 | 40,260 | 24,430 | ≈9,260 | ≈22,490 | ≈353,600 |
Цалин өсөх тусам татварын хувь өсдөг бол даатгалын хувь бараг ижил хэвээр байдаг. Орлогын татвар бага харагдаж байгаа нь 2026 онд үндсэн хасалт (基礎控除 104万 иен) нэмэгдсэнтэй холбоотой.
Оршин суугчийн татвар нэг жил хоцорч ирдэг
Оршин суугчийн татварын хамгийн ойлгомжгүй тал нь цаг хугацаа. Нэг жилийн орлогын татварыг дараа жилийн 6 сараас эхлэн 12 сар төлдөг бөгөөд хэнд ногдохыг 1 сарын 1-нд хаана амьдарч байгаагаар нь шийддэг. Доорх жишээнд 2025 оны 4 сард Японд ирсэн хүний татварын хуваарийг харуулав.
Эндээс хоёр дүгнэлт гарна: Японд ирсэн эхний жилийн гарт авах цалин «хэвийн» биш, түр зуур өндөр байдаг; мөн Японоос явах гэж байгаа бол сүүлийн жилийн татвар тань даган ирдэг. Ажлаасаа гарахад ч мөн адил: ажил олгогч суутгахаа больсон ч татвар үлдэж, гэрт тань төлбөрийн хуудсаар ирдэг.
Татварын жилийн хуваарь
- 1 сарын 1Энэ өдөр хаана амьдарч байгаагаар тухайн жилийн оршин суугчийн татвар ногдоно. 1 сард өмнөх жилийн 源泉徴収票 (жилийн цалин, суутгалын хуудас) гардаж авна — хадгалаарай.
- 2 сарын 16 – 3 сарын 15Шаардлагатай хүмүүс татварын мэдүүлэг (確定申告) өгнө. Буцаан олголт авах мэдүүлгийг 1 сараас эхлэн өгч болно.
- 6 сарОршин суугчийн татварын шинэ жил эхэлнэ. Ажилтанд ажил олгогчоор дамжиж мэдэгдэл ирдэг бол бусдад гэрт нь төлбөрийн хуудас ирдэг.
- 10–11 сарАжил олгогч 12 сарын тооцооны (年末調整) маягтуудыг тараана.
- 12 сарЖилийн тооцоо хийгдэж, илүү суутгасан орлогын татвар 12 сар эсвэл 1 сарын цалинтай хамт буцаж ирнэ.
12 сарын тооцоо (年末調整)
Ажил олгогч жилийн турш орлогын татварыг ойролцоогоор суутгаж, 12 сард жинхэнэ дүнг нь тооцоолдог. Үүний тулд та дараах маягтуудыг бөглөж өгнө:
- 扶養控除等申告書 — асрамжийн гишүүд (эхнэр/нөхөр, хүүхэд, Монгол дахь эцэг эх)
- 基礎控除申告書 — үндсэн хасалт (ихэнх хүнд автоматаар тооцогдоно)
- 保険料控除申告書 — амьдралын даатгал, газар хөдлөлтийн даатгал, iDeCo, өөрөө төлсөн 国民年金
- Орон сууцны зээлийн хасалт (住宅ローン控除) — хоёр дахь жилээс эхлэн энд, эхний жилд нь 確定申告-аар
Татварын мэдүүлэг (確定申告) хэнд хэрэгтэй вэ
- Хоёр ба түүнээс олон газраас цалин авсан хүн
- Цалингаас гадуурх орлого (нэмэлт ажил, түрээс г.м.) нь жилд 200,000 иенээс давсан хүн
- Оны дундуур ажлаасаа гарч, 12 сар гэхэд шинэ ажилд ороогүй тул 年末調整 хийгдээгүй хүн
- Жилийн цалин нь 2,000万 иенээс давсан, эсвэл хувиараа ажилладаг хүн
- Хасалт авахыг хүссэн хүн: эмчилгээний зардал 10万 иенээс давсан (医療費控除), орон сууцны зээлийн эхний жил, 12 сарын тооцоонд асрамжийн гишүүнээ мартсан
Май Намбер карттай бол e-Tax-аар гэрээсээ өгөх нь хамгийн амар. Татварын албаны зөвлөгөөний цэгүүд мэдүүлгийн хугацаанд ачаалалтай байдаг тул эрт очвол дугаар хүлээхгүй. Буцаан олголтын мэдүүлгийг 5 жилийн дотор өгч болно.
Туршлагаас: түгээмэл алдаа
- Хоёр дахь жилийн татварт бэлдээгүй. Эхний жилийн гарт авах цалинг «хэвийн» гэж бодоод зардлаа тооцсон хүмүүс 6 сараас эхлэн сард 7,000–20,000 иенээр дутдаг. Хоёр дахь жилийн төсвөө урьдчилан бууруулж тооцвол гэнэтийн дутагдал гарахгүй.
- Ажлаас гарсны дараа ирсэн татварын хуудсыг орхисон. Ажилгүй болмогц оршин суугчийн татвар гэрт тань 4 удаагийн төлбөрийн хуудсаар (6, 8, 10, 1 сард) ирдэг. 1–5 сарын хооронд ажлаас гарвал үлдэгдлийг сүүлийн цалингаас нэг дор суутгадаг. Төлөөгүй бол алданги ногдож, татвар төлсний гэрчилгээнд (納税証明書) харагддаг.
- Японоос явахдаа оршин суугчийн татвараа мартсан. 1 сарын 1-нд Японд амьдарч байсан бол тэр жилийн татвар бүтнээрээ ногддог бөгөөд 3 сард явсан ч мөн адил. Явахаасаа өмнө бүгдийг төлөх, эсвэл Японд байгаа хүнийг татварын төлөөлөгч (納税管理人) болгож дүүрэгтээ мэдүүлэх хэрэгтэй.
- Нэмэлт ажлын 20万 иений дүрмийг буруу ойлгосон. 20万 иенээс бага бол зөвхөн улсын орлогын татварын мэдүүлэг шаардлагагүй; оршин суугчийн татварын хувьд дүүрэгтээ мэдүүлэх үүрэг хэвээр. Мөн ажлын визтэй бол нэмэлт ажилд 資格外活動許可 хэрэгтэй гэдгийг санах хэрэгтэй.
- 12 сарын маягтыг хайхрамжгүй бөглөсөн. Асрамжийн гишүүн, даатгалын хасалтаа бичээгүй бол илүү татвар төлсөөр үлддэг. Мартсан бол 5 жилийн дотор 確定申告-аар буцааж авах боломжтой.
- Татварын баримтаа хадгалаагүй. Виз сунгах, байнгын оршин суух эрх (永住) хүсэх, зээл авахад татварын болон татвар төлсний гэрчилгээ (課税証明書, 納税証明書) шаарддаг. Эдгээрийг дүүргийн захиргаанаас эсвэл Май Намбер картаар дэлгүүрийн (コンビニ) машинаас авна. Төлөгдөөгүй татвар байвал виз сунгалт, 永住 хоёуланд сөргөөр нөлөөлдөг.
- Нотлох бичиггүйгээр гэр бүлээ асрамжид оруулсан. Монгол дахь эцэг эхээ бичиг баримт, шилжүүлгийн баримтгүйгээр оруулсан хүмүүс хожим нөхөн татвар, торгуультай тулгардаг. Дэлгэрэнгүйг эндээс үзнэ үү.
- ふるさと納税-ийн «нэг цэгийн» хөнгөлөлтөө алдсан. Хандив өгөөд ワンストップ特例 ашигласан хүн дараа нь өөр шалтгаанаар 確定申告 өгвөл тэр хөнгөлөлт хүчингүй болдог тул хандивуудаа мэдүүлэгтээ заавал бичих хэрэгтэй.
Түгээмэл асуулт
Монголд бас татвар төлөх үү?
Япон, Монгол хоёрын хооронд давхар татварын гэрээ байхгүй. Японд амьдарч байгаа бол Япон дахь орлогоосоо Японд татвар төлнө. Монголд орлого (түрээс, бизнес) байгаа бол Монголын татварын албанаас тусад нь лавлаарай.
Цагийн ажил хийдэг оюутан татвар төлөх үү?
2026, 2027 онд жилийн цалин 178万 иенээс бага бол орлогын татвар гарахгүй. Оршин суугчийн татварын босго хот, дүүргээс хамаарч бага зэрэг өөр тул дүүргийнхээ татварын хэлтсээс лавлаарай.
Японоос бүр мөсөн явахдаа татвараа буцааж авч болох уу?
Илүү суутгасан орлогын татварыг явахаасаа өмнө жилийн эцсийн мэдүүлэг (準確定申告) өгч буцааж авна. Тэтгэврийн шимтгэлийн буцаан олголт бол тусдаа журамтай тул Японоос явах нийтлэлээс үзнэ үү.
Юу суутгасныг хаанаас харах вэ?
Сар бүрийн цалингийн хуудас (給与明細) болон 1 сард гардаг жилийн 源泉徴収票-оос. Оршин суугчийн татварын жилийн дүн 6 сард ирдэг мэдэгдэлд (住民税決定通知書) бичигдсэн байна.
Холбоотой нийтлэл
Эх сурвалж
- Үндэсний татварын алба — 2026 оны хасалтын өөрчлөлт
- Үндэсний татварын алба — 12 сарын тооцоо (年末調整)
- Үндэсний татварын алба — татварын мэдүүлэг хэнд хэрэгтэй
- Токиогийн татварын газар — оршин суугчийн татвар
- 協会けんぽ — 2026 оны эрүүл мэндийн даатгалын хувь
- Эрүүл мэнд, хөдөлмөрийн яам — 2026 оны ажилгүйдлийн даатгалын хувь (PDF)
- Сангийн яам — Японы татварын гэрээний жагсаалт
Сүүлд шалгасан: 2026 оны 9 сарын 27. Жишээ тооцоо ойролцоо бөгөөд таны цалингийн хуудас, ажил олгогчийн даатгалын холбооноос хамаарч өөр байж болно.
💬 Уншигчдын туршлага (0)
Одоохондоо туршлага алга. Энэ сэдвээр туулсан зүйлээ хамгийн түрүүнд хуваалцаж болно.