Татвар ба цалингийн суутгал: 所得税, 住民税, 年末調整, 確定申告
Цалингаас юу, хэдэн хувь суутгагддаг вэ, хоёр дахь жилд яагаад гэнэт татвар нэмэгддэг, 12 сарын тооцоо гэж юу вэ, хэн татварын мэдүүлэг өгөх ёстой вэ.
Юу нь болохгүй байсан бэ?
Баярлалаа! Засахад тусална.
- Хэнд:
Ерөнхий мэдээлэл, хуулийн зөвлөгөө биш · Уншигчдын тусламжтай хөтөлдөг сайт
Үндсэн мэдээлэл япон хэлтэй албан сайтуудад тарж, олоход хэцүү байдаг тул монголоор нэг дор цуглуулж байна.
Уудам бол уншигчдын мэдээлэл, туршлагаар баяждаг олон нийтийн сайт. Сайтыг хуульч, 行政書士 биш нэг хүн сайн дураараа ажиллуулдаг тул таны засвар, нэмэлт, туршлага нийтлэлийг сайжруулахад хамгийн чухал. Санал бичих
Эх сурвалж, шалгасан огноо нийтлэлийн төгсгөлд бий. Таны нөхцөлд тохирох эсэхийг 入管 эсвэл 行政書士-ээс шалгаарай. Хаанаас лавлах вэ?
Японд цалинтай ажилладаг хүн бүр цалингийн хуудсан (給与明細) дээрх олон суутгал, хоёр дахь жилээс нэмэгддэг татвар, 12 сарын тооцоо (年末調整) зэрэгтэй тулгардаг. Энэ нийтлэл ажилтанд (正社員, 契約社員, цагийн ажилтан) зориулагдсан. Хувиараа бизнес эрхэлдэг бол бизнес эхлүүлэх нийтлэлийг үзээрэй.
Цалингаас юу суутгагддаг вэ
Ажилтны цалингаас таван зүйл суутгагддаг: эхний гурав нь нийгмийн даатгал (社会保険), сүүлийн хоёр нь татвар. Ажил олгогч даатгалын шимтгэлийн бараг ижил хэмжээг өөрөө нэмж төлдөг.
| Суутгал | Ажилтны хувь (2026) | Юунаас тооцдог вэ |
|---|---|---|
| Тэтгэврийн даатгал (厚生年金) | 9.15% | Стандарт сарын цалин (標準報酬月額): 4–6 сарын дундаж цалинг (унааны мөнгө, илүү цагийн мөнгө орно) албан ёсны хүснэгтийн аль шатлалд орохыг хараад, тэр шатлалын тогтсон дүнг авна. Жишээ нь сард 315,000 иен авдаг бол 310,000–330,000 иенийн шатлалд орох тул шимтгэлийг 320,000 иенээс тооцно. Тухайн жилийн 9 сараас дараа оны 8 сар хүртэл хэрэглэгдэнэ |
| Эрүүл мэндийн даатгал (健康保険) | 4.925% + 0.115% | Мөн стандарт сарын цалингаас. Токиогийн 協会けんぽ-ийн хувь; 0.115% нь 2026 оны 4 сараас эхэлсэн хүүхэд өсгөлтийг дэмжих шимтгэл (子ども・子育て支援金). 40–64 настай бол асрамжийн даатгал (介護保険) 0.81% нэмэгдэнэ |
| Ажилгүйдлийн даатгал (雇用保険) | 0.5% | Тухайн сарын нийт цалин6 |
| 所得税 | 5–45% + 2.1% | Хасалтын дараах жилийн орлого, шатлалтай. 2.1% нь сэргээн босголтын нэмэгдэл; 2027 оноос 1.1% сэргээн босголт, 1% батлан хамгаалах (防衛特別所得税), нийт хувь өөрчлөгдөхгүй9 |
| 住民税 | ≈10% | Өмнөх жилийн орлого. 6 сараас дараа оны 5 сар хүртэл 12 хувааж суутгана |
Томоохон компаниуд өөрийн эрүүл мэндийн даатгалын холбоотой (健保組合) байдаг бөгөөд хувь нь бага зэрэг өөр.5 Цалингийн хуудсаа доорх жишээтэй харьцуулахад ойролцоо гарвал хэвийн.
Суутгал бүр хаашаа очиж, юунд зарцуулагддаг вэ
Даатгалын шимтгэл нь танд өөрт тань буцаж ирдэг хамгаалалт: тэтгэвэр, эмчилгээ, ажилгүйдлийн тэтгэмж. Татвар нь бүх хүнд үйлчилдэг улс, хотын зардал: эмнэлэг, сургууль, хог, гал түймэр. Нэг жишээ хүний сарын цалингаар:8
Болд Токиод ажилладаг, сарын нийт цалин нь 315,000 иен. Компани цалинг бүтнээр нь өгдөггүй: суутгал бүрийг хасаж, өөрөө харьяа газарт нь шилжүүлээд, үлдсэн 252,927 иенийг Болдын дансанд хийнэ. Иймээс ажилтан татвар, даатгалаа ихэвчлэн өөрөө төлдөггүй. Зураг дээрх зурвасын өргөн нь мөнгөний хэмжээ; мөр бүрийн тайлбар цалингийн хуудасны жишээнд.
Тэтгэврийн даатгал 29,280 иен → 日本年金機構. Нийт 10 жил хамрагдвал 65 наснаас насан туршдаа тэтгэвэр авна. Ажиллаж байхдаа тахир дутуу болбол тэтгэвэр (障害年金), нас барвал гэр бүлд нь тэтгэвэр (遺族年金) олгоно. Компани яг ижил хэмжээг нэмж төлдөг. Японоос бүр мөсөн явбал төлснийхөө нэг хэсгийг буцааж авч болно: Тэтгэвэр: буцаан олголт.
Эрүүл мэндийн даатгал 16,128 иен → 協会けんぽ. Эмнэлэгт төлбөрийн 30%-ийг л та төлж, 70%-ийг даатгал төлнө. Өвчний улмаас ажиллаж чадахгүй бол цалингийн ⅔ орчмыг (傷病手当金), хүүхэд төрвөл ¥500,000 (出産育児一時金) авна. Үүний 368 иен нь 2026 оны 4 сараас эхэлсэн хүүхэд өсгөлтийг дэмжих шимтгэл. Компани мөн ижил хэмжээг төлнө: Эрүүл мэндийн даатгал.
Ажилгүйдлийн даатгал 1,575 иен → улс. Ажлаас гарч, ажил хайж байх хугацаанд өмнөх цалингийн 50–80% орчмыг (基本手当) ハローワーク-аар авна. Хүүхэд асрах чөлөө авбал эхний 6 сард цалингийн 67% орчмыг (育児休業給付) олгоно. Компани ажилтнаас илүү хувиар төлдөг.
所得税 4,590 иен → татварын алба (улс). Улсын нэг жилийн төсөв 122 их наяд иен; үүний 21% нь 所得税. 2026 онд зарлагын 31.9% нь эмнэлэг, тэтгэвэр, асрамж, хүүхдийн мөнгө зэрэг нийгмийн хамгаалал, 25.6% нь улсын өрийн төлбөр, 17.1% нь хот, мужуудад хуваарилах мөнгө, 7.3% батлан хамгаалах, 5.0% зам, гүүр, далан, 4.9% боловсрол, шинжлэх ухаан. 所得税-ийн 2.1%-ийн нэмэгдэл нь 2011 оны газар хөдлөлтийн сэргээн босголтод очдог; 2027 оноос 1.1% нь сэргээн босголт, 1% нь батлан хамгаалахад.
住民税 10,500 иен → Шинжүкү дүүрэг, Токио хот. 10%-ийн 6% нь дүүрэгт, 4% нь хотод очно. Энэ мөнгөөр таны ойр орчмын үйлчилгээ явагддаг: сургууль, цэцэрлэг, хог ачилт, цагдаа, гал түймэр, түргэн тусламж, цэцэрлэгт хүрээлэн. Японд нэг хүнд жилд цагдаа, гал түймэрт ≈43,800 иен, хог хаягдалд ≈20,900 иен, улсын сургуулийн нэг бага ангийн сурагчид ≈968,000 иен зарцуулдаг. 住民税-ийн дүнгээр цэцэрлэгийн төлбөр зэргийг ч тогтоодог.
Товчхондоо: Болдын цалингаас 62,073 иен (20%) суутгагдав. Үүний 46,983 иен нь Болдын өөрийнх нь тэтгэвэр, эмчилгээ, ажилгүйдлийн үеийн хамгаалалт; 15,090 иен татвар нь бүх хүнд үйлчилдэг улс, хотын зардал. Тэжээн тэтгэдэг гишүүн оруулбал зөвхөн хоёр татвар багасна: Гэр бүлээ тэжээн тэтгэдэг гишүүнээр оруулах.
Цалингийн хэмжээгээр хэд суутгагдах вэ
| Сарын цалин | Тэтгэвэр | Даатгал | 所得税 | 住民税 | Гарт үлдэх |
|---|---|---|---|---|---|
| 200,000 | 18,300 | 11,080 | ≈880 | ≈7,020 | ≈162,700 |
| 300,000 | 27,450 | 16,620 | ≈3,700 | ≈12,550 | ≈239,700 |
| 450,000 | 40,260 | 24,430 | ≈9,260 | ≈22,490 | ≈353,600 |
Цалин өсөх тусам татварын хувь өсдөг бол даатгалын хувь бараг ижил хэвээр байдаг. 所得税 бага харагдаж байгаа нь 2026 онд үндсэн хасалт (基礎控除 104万 иен) нэмэгдсэнтэй холбоотой.1
Өөрийн цалингаар тооцох: гарт хэд үлдэх вэ住民税 нэг жил хоцорч ирдэг
住民税-ийн хамгийн ойлгомжгүй тал нь цаг хугацаа. Нэг жилийн 所得税-ийг дараа жилийн 6 сараас эхлэн 12 сар төлдөг бөгөөд хэнд ногдохыг 1 сарын 1-нд хаана амьдарч байгаагаар нь шийддэг. Доорх жишээнд 2025 оны 4 сард Японд ирсэн хүний татварын хуваарийг харуулав.
Эндээс хоёр дүгнэлт гарна: Японд ирсэн эхний жилийн гарт авах цалин «хэвийн» биш, түр зуур өндөр байдаг; мөн Японоос явах гэж байгаа бол сүүлийн жилийн татвар тань даган ирдэг. Ажлаасаа гарахад ч мөн адил: ажил олгогч суутгахаа больсон ч татвар үлдэж, гэрт тань төлбөрийн хуудсаар ирдэг.
Татварын жилийн хуваарь
- 1 сарын 1Энэ өдөр хаана амьдарч байгаагаар тухайн жилийн 住民税 ногдоно. 1 сард өмнөх жилийн 源泉徴収票 (жилийн цалин, суутгалын хуудас) гардаж авна — хадгалаарай.
- 2 сарын 16 – 3 сарын 15Шаардлагатай хүмүүс 確定申告 өгнө. Буцаан олголт авах мэдүүлгийг 1 сараас эхлэн өгч болно.
- 6 сар住民税-ийн шинэ жил эхэлнэ. Ажилтанд ажил олгогчоор дамжиж мэдэгдэл ирдэг бол бусдад гэрт нь төлбөрийн хуудас ирдэг.
- 10–11 сарАжил олгогч 年末調整-ийн маягтуудыг тараана.
- 12 сарЖилийн тооцоо хийгдэж, илүү суутгасан 所得税 12 сар эсвэл 1 сарын цалинтай хамт буцаж ирнэ.
年末調整
Ажил олгогч жилийн турш 所得税-ийг ойролцоогоор суутгаж, 12 сард жинхэнэ дүнг нь тооцоолдог. Ажилтан тэжээн тэтгэдэг гишүүд, даатгалын маягтаа гэрчилгээтэй нь ажил олгогчдоо өгнө. Хуваарь, маягт бүр, хавсаргах бичиг, оны дундуур ажилд орсон, гарсан үед: 12 сарын тооцоо алхам алхмаар.
確定申告 хэнд хэрэгтэй вэ
- Хоёр ба түүнээс олон газраас цалин авсан хүн
- Цалингаас гадуурх орлого (нэмэлт ажил, түрээс г.м.) нь жилд 200,000 иенээс давсан хүн3
- Оны дундуур ажлаасаа гарч, 12 сар гэхэд шинэ ажилд ороогүй тул 年末調整 хийгдээгүй хүн
- Жилийн цалин нь 2,000万 иенээс давсан, эсвэл хувиараа ажилладаг хүн
- Хасалт авахыг хүссэн хүн: эмчилгээний зардал 10万 иенээс давсан (医療費控除), орон сууцны зээлийн эхний жил, 年末調整-д тэжээн тэтгэдэг гишүүнээ мартсан
Май Намбер карттай (マイナンバーカード) бол e-Tax-аар гэрээсээ өгөх нь хамгийн амар. Татварын албаны зөвлөгөөний цэгүүд мэдүүлгийн хугацаанд ачаалалтай байдаг тул эрт очвол дугаар хүлээхгүй. Буцаан олголтын мэдүүлгийг 5 жилийн дотор өгч болно.
Туршлагаас: түгээмэл алдаа
- Хоёр дахь жилийн татварт бэлдээгүй. Эхний жилийн гарт авах цалинг «хэвийн» гэж бодоод зардлаа тооцсон хүмүүс 6 сараас эхлэн сард 7,000–20,000 иенээр дутдаг. Хоёр дахь жилийн төсвөө урьдчилан бууруулж тооцвол гэнэтийн дутагдал гарахгүй.
- Ажлаас гарсны дараа ирсэн татварын хуудсыг орхисон. Ажилгүй болмогц 住民税 гэрт тань 4 удаагийн төлбөрийн хуудсаар (6, 8, 10, 1 сард) ирдэг. 1–5 сарын хооронд ажлаас гарвал үлдэгдлийг сүүлийн цалингаас нэг дор суутгадаг.4 Төлөөгүй бол алданги ногдож, татвар төлсний гэрчилгээнд (納税証明書) харагддаг.
- Японоос явахдаа 住民税-ээ мартсан. 1 сарын 1-нд Японд амьдарч байсан бол тэр жилийн татвар бүтнээрээ ногддог бөгөөд 3 сард явсан ч мөн адил. Явахаасаа өмнө бүгдийг төлөх, эсвэл Японд байгаа хүнийг татварын төлөөлөгч (納税管理人) болгож дүүрэгтээ мэдүүлэх хэрэгтэй.
- Нэмэлт ажлын 20万 иений дүрмийг буруу ойлгосон. 20万 иенээс бага бол зөвхөн улсын 確定申告 шаардлагагүй; 住民税-ийн хувьд дүүрэгтээ мэдүүлэх үүрэг хэвээр. Мөн ажлын визтэй бол нэмэлт ажилд 資格外活動許可 хэрэгтэй гэдгийг санах хэрэгтэй.
- 12 сарын маягтыг хайхрамжгүй бөглөсөн. Тэжээн тэтгэдэг гишүүн, даатгалын хасалтаа бичээгүй бол илүү татвар төлсөөр үлддэг. Мартсан бол 5 жилийн дотор 確定申告-аар буцааж авах боломжтой.
- Татварын баримтаа хадгалаагүй. Виз сунгах, байнгын оршин суух эрх (永住) хүсэх, зээл авахад татварын болон татвар төлсний гэрчилгээ (課税証明書, 納税証明書) шаарддаг. Эдгээрийг дүүргийн захиргаанаас эсвэл マイナンバーカード-гоор дэлгүүрийн (コンビニ) машинаас авна. Төлөгдөөгүй татвар байвал виз сунгалт, 永住 хоёуланд сөргөөр нөлөөлдөг.
- Нотлох бичиггүйгээр гэр бүлээ тэжээн тэтгэдэг гишүүнээр оруулсан. Монгол дахь эцэг эхээ бичиг баримт, шилжүүлгийн баримтгүйгээр оруулсан хүмүүс хожим нөхөн татвар, торгуультай тулгардаг. Дэлгэрэнгүйг эндээс үзнэ үү.
- ふるさと納税-ийн «нэг цэгийн» хөнгөлөлтөө алдсан. Хандив өгөөд ワンストップ特例 ашигласан хүн дараа нь өөр шалтгаанаар 確定申告 өгвөл тэр хөнгөлөлт хүчингүй болдог тул хандивуудаа мэдүүлэгтээ заавал бичих хэрэгтэй.
Түгээмэл асуулт
Монголд бас татвар төлөх үү?
Япон, Монгол хоёрын хооронд давхар татварын гэрээ байхгүй.7 Японд амьдарч байгаа бол Япон дахь орлогоосоо Японд татвар төлнө. Монголд орлого (түрээс, бизнес) байгаа бол Монголын татварын албанаас тусад нь лавлаарай.
Цагийн ажил хийдэг оюутан татвар төлөх үү?
2026, 2027 онд жилийн цалин 178万 иенээс бага бол 所得税 гарахгүй.1 住民税-ийн босго хот, дүүргээс хамаарч бага зэрэг өөр тул дүүргийнхээ татварын хэлтсээс лавлаарай.
Японоос бүр мөсөн явахдаа татвараа буцааж авч болох уу?
Илүү суутгасан 所得税-ийг явахаасаа өмнө жилийн эцсийн мэдүүлэг (準確定申告) өгч буцааж авна. Тэтгэврийн шимтгэлийн буцаан олголт бол тусдаа журамтай тул Японоос явах нийтлэлээс үзнэ үү.
Юу суутгасныг хаанаас харах вэ?
Сар бүрийн цалингийн хуудас (給与明細) болон 1 сард гардаг жилийн 源泉徴収票-оос. 住民税-ийн жилийн дүн 6 сард ирдэг мэдэгдэлд (住民税決定通知書) бичигдсэн байна.
Холбоотой нийтлэл
- Монголд байгаа гэр бүлээ тэжээн тэтгэдэг гишүүнээр оруулж татвараа багасгах
- Ажилтны эрх
- Японоос явах
Эх сурвалж
- Үндэсний татварын алба — 2026 оны хасалтын өөрчлөлт
- Үндэсний татварын алба — 12 сарын тооцоо (年末調整)
- Үндэсний татварын алба — татварын мэдүүлэг хэнд хэрэгтэй
- Токиогийн татварын газар — оршин суугчийн татвар
- 協会けんぽ — 2026 оны эрүүл мэндийн даатгалын хувь
- Эрүүл мэнд, хөдөлмөрийн яам — 2026 оны ажилгүйдлийн даатгалын хувь (PDF)
- Сангийн яам — Японы татварын гэрээний жагсаалт
- Үндэсний татварын алба — татвар юунд зарцуулагддаг: 2026 оны улсын төсөв, нэг хүнд ногдох зардал (PDF)
- Үндэсний татварын алба — 2027 оноос: 防衛特別所得税 ба 復興特別所得税 (PDF)
Сүүлд шалгасан: 2026 оны 10 сарын 11. Жишээ тооцоо ойролцоо бөгөөд таны цалингийн хуудас, ажил олгогчийн даатгалын холбооноос хамаарч өөр байж болно.
💬 Уншигчдын туршлага (0)
Одоохондоо туршлага алга. Энэ сэдвээр туулсан зүйлээ хамгийн түрүүнд хуваалцаж болно.