Ажил олгогч жилийн турш цалингаас орлогын татвар (所得税)-ийг ойролцоогоор суутгаж, оны сүүлд тухайн жилийн жинхэнэ дүнг нь тооцоолдог. Энэ нийтлэл 2026 оны цалингийн тооцоог тайлбарлана. Үүнийг 12 сарын тооцоо (年末調整) гэдэг. Илүү суутгасан бол буцааж, дутуу бол нэмж суутгана. Үндсэн ажлын байрандаа асрамжийн гишүүдийн мэдүүлэг өгсөн бүх ажилтанд, цагийн ажилтан, дадлагажигчид ч хамаарна. Ажилтны хийх зүйл нь маягт бөглөж, баримтаа хавсаргах. 2026 онд хасалтууд нэмэгдсэн тул буцаалт ердийнхөөс их байх магадлалтай; яагаад гэдгийг татварын нийтлэлд бичсэн.

Мөнгө хэнээс хэнд шилждэг вэ

• Жилийн турш: ажил олгогч сар бүр цалингаас 所得税 суутгаж, ажилтны нэрийн өмнөөс татварын албанд (税務署) төлдөг. Энэ нь хуучин хүснэгтээр бодсон урьдчилгаа.
• 12 сард: ажил олгогч ажилтны 2026 оны 1–12 сарын цалингаар жинхэнэ жилийн 所得税-ийг бодож, урьдчилгаатай харьцуулна.
• Илүү суутгасан бол зөрүүг ажил олгогч ажилтанд цалинтай нь хамт буцаана. Дутуу бол ажил олгогч зөрүүг цалингаас нэмж суутгана. Ажилтан татварын албатай өөрөө мөнгө харилцахгүй.³
• Хамаарахгүй: оршин суугчийн татвар (住民税), нийгмийн даатгалын шимтгэл, өмнөх жилүүдийн татвар. Гэхдээ ажил олгогч тооцооны дүнг таны хот, дүүрэгт илгээдэг бөгөөд тэр нь 2027 оны 6 сараас суутгах 住民税-ийн үндэс болдог.

Хуваарь

1. 2026 оны 10 сар – 11 сарын эхэнДаатгалын компани, тэтгэврийн алба, хувийн тэтгэврийн сан (iDeCo)-гаас хасалтын гэрчилгээ шуудангаар ирнэ. Ажил олгогч маягтуудыг тараана (цаасаар эсвэл аппаар).⁴
2. 11 сарМаягтаа гэрчилгээтэй нь хамт ажил олгогчдоо өгнө. Хугацааг компани өөрөө тогтоодог.
3. 12 сарОны сүүлийн цалингаар тооцоо хийгдэнэ: буцаалт 12 эсвэл 1 сарын цалинтай хамт ирнэ.¹
4. 2027 оны 1 сарын 31 хүртэлАжил олгогч жилийн цалин, суутгалын хуудас (源泉徴収票) өгнө. Мартсан зүйлээ энэ хүртэл ажил олгогчоор дахин тооцуулж болно.²
5. 2027 оны 2 сарын 16 – 3 сарын 1512 сарын тооцоонд ороогүй хүн 確定申告 өгнө. Буцаалт авах мэдүүлгийг 5 жилийн дотор хэзээ ч өгч болно.⁵

Маягтууд, юу хавсаргах вэ

Олон компани маягтыг аппаар бөглүүлдэг (年末調整アプリ); асуулт нь цаасан маягттай ижил. Ажилд орохоосоо өмнө (жишээ нь оюутан байхдаа) 国民年金-ыг өөрөө төлсөн хүн энэ онд төлсөн дүнгээ хасуулах эрхтэй ч гэрчилгээгүй бол алддаг.

2026 онд юу өөрчлөгдсөн

Татварын албаны 2026 оны зааварт дөрвөн өөрчлөлт бий:³

• Үндсэн хасалт (基礎控除) нэмэгдсэн.
• Цалингийн хасалтын (給与所得控除) доод хэмжээ нэмэгдсэн.
• Асрамжийн гишүүний орлогын хязгаар өөрчлөгдсөн.
• Шинэ: 23 хүрээгүй асрамжийн гишүүнтэй (жишээ нь хүүхэдтэй) хүний амьдралын даатгалын хасалт өссөн. 2012 оны 1 сарын 1-нээс хойш байгуулсан гэрээний ердийн амьдралын даатгалын хасалтын дээд хэмжээ 4万-аас 6万 иен болсон; гурван төрлийн даатгалын нийт дээд хэмжээ 12万 иен хэвээр.⁶

Эхний гурвын дүнг татварын нийтлэлд бичсэн. Сар бүрийн суутгал хуучин хүснэгтээр явсан тул нэмэгдсэн хасалт зөвхөн 12 сарын тооцоонд тусна.

Тусгай нөхцөл

• Оны дундуур ажилд орсон: өмнөх ажлынхаа 源泉徴収票-г шинэ ажил олгогчдоо өгвөл хоёр ажлын орлогыг нийлүүлж тооцно. Өгөөгүй бол 確定申告 өгөх хэрэгтэй болно.
• Хоёр газар ажилладаг: 12 сарын тооцоог зөвхөн асрамжийн гишүүдийн мэдүүлэг өгсөн үндсэн ажил олгогч хийнэ. Нөгөө ажлын орлогоос хамаарч 確定申告 хэрэгтэй эсэхийг татварын нийтлэлд бичсэн.
• Оны дундуур ажлаас гарсан: ерөнхийдөө 12 сарын тооцоо хийгдэхгүй, буцаалтаа 確定申告-аар авна. 12 сарын цалингаа авсны дараа гарсан, эсвэл цагийн ажилтан гарахдаа жилийн цалин нь 136万 иенээс бага (өөр ажилгүй) бол ажил олгогч тооцоог хийдэг.¹
• Японоос бүр мөсөн явах: оршин суугч биш болох өдрөөс өмнө ажил олгогч 12 сарын тооцоог хийнэ.¹ Явахын өмнөх бусад ажлыг Японоос явах нийтлэлд бичсэн.
• Жилийн цалин 2,000万 иенээс дээш: 12 сарын тооцоо хийгдэхгүй, 確定申告 өгнө.¹

Мартсан, алдсан бол

1 сарын 31 хүртэл буюу ажил олгогч 源泉徴収票 өгөхөөс өмнө бол ажил олгогч тооцоог дахин хийж болно (再年末調整); үүнийг хийх эсэх нь компаниас хамаарна.² Түүнээс хойш ажилтан өөрөө буцаалтын мэдүүлэг (還付申告) өгнө: дараа оны 1 сарын 1-нээс эхлэн 5 жилийн дотор өгч болно.⁵ Жишээ нь 2026 онд мартсан асрамжийн гишүүн, даатгалын хасалтаа 2031 оны эцэс хүртэл нөхөж болно.

Туршлагаас: түгээмэл алдаа

• Үндсэн ажлын байрандаа асрамжийн гишүүдийн мэдүүлэг өгөөгүй. Татвар өндөр хүснэгтээр (乙欄) суутгагдаж, 12 сарын тооцоо хийгдээгүй.
• Компанид орохоосоо өмнө 国民年金-ыг өөрөө төлсөн ч гэрчилгээгээ хаяж, хасалтаа авалгүй өнгөрсөн.
• Шинэ ажилд орохдоо өмнөх ажлын 源泉徴収票-г өгөөгүй. Тооцоо зөвхөн шинэ ажлын цалингаар хийгдэж, дараа нь 確定申告 өгөх болсон.
• Ах, дүү хоёулаа Монгол дахь ээжийгээ асрамжиндаа бичсэн. Нэг гишүүнийг зөвхөн нэг хүн оруулдаг тул нэгнийх нь хасалт цуцлагдаж, нөхөн татвар гарсан.
• Монгол руу мөнгөө нэг хүний нэр дээр бөөнөөр нь явуулсан. Гишүүн бүрт тусад нь явуулсан баримт хэрэгтэй тул хэд хэдэн гишүүний хасалт тооцогдоогүй; дэлгэрэнгүй нь тусдаа нийтлэлд.
• 源泉徴収票-г хаясан. Дараагийн ажил, 確定申告, зээлийн өргөдөлд хэрэг болдог; ажил олгогчоос дахин гаргуулж болдог ч цаг алддаг.

Түгээмэл асуулт

Буцаалт хэр их ирэх вэ?
Хүн бүрийн цалин, хасалтаас хамаарна. Жилийн нийт суутгагдсан 所得税-ээс их буцаж ирэх боломжгүй. 2026 онд хасалт нэмэгдсэн тул олон хүнд ердийнхөөс их байна. Цалингийн тооцоолуур 2026 оны хасалтаар жилийн 所得税-ийг ойролцоогоор бодно; асрамжийн гишүүн, даатгалын хасалтыг оруулаагүй тул бодит дүн үүнээс бага гарч болно.

Маягт бөглөхөд хэнээс асуух вэ?
Компанийн нягтлан, хүний нөөцийн ажилтан хамгийн түрүүнд. Татварын алба 2026 оны 10 сараас 2027 оны 1 сарын сүүл хүртэл 年末調整-ийн асуултад хариулах чат-бот «ふたば» ажиллуулдаг (япон хэлээр).³ Өөрийн нөхцөлөөр татварын албанд (税務署) лавлаж болно.

Цагийн ажилтай оюутанд хамаатай юу?
Ажлын байрандаа асрамжийн гишүүдийн мэдүүлэг өгсөн бол тийм: тэр ажил олгогч 12 сарын тооцоог хийнэ.

Холбоотой нийтлэл

• Татвар ба цалингийн суутгал
• Гэр бүлээ асрамжид оруулах
• Асрамжийн гишүүдийн мэдүүлэг: нүд бүрийн тайлбар

Эх сурвалж

• Татварын алба — 年末調整 хэнд, хэзээ хийгдэх
• Татварын алба — 2026 оны 年末調整-ийн заавар, маягтууд
• Татварын алба — «令和8年分 年末調整のしかた» (PDF)
• Тэтгэврийн алба — 2026 оны 国民年金-ий хасалтын гэрчилгээ
• Татварын алба — буцаалтын мэдүүлэг (還付申告)
• Татварын алба — амьдралын даатгалын хасалт

Сүүлд шалгасан: 2026 оны 10 сарын 9. Хувийн нөхцөлөө компанийн нягтлан эсвэл 税務署-өөс шалгаарай.