Та компани эсвэл хяналтын байгууллагаасаа (監理団体) гадуур тусламж хүсэх эрхтэй. Цалин олгоогүй, илүү цаг төлөөгүй, аюултай ажил хийлгэж байгаа бол хөдөлмөрийн хяналтын газар (労働基準監督署) хариуцна. Хамгаалалт, хяналтын байгууллага тань тусалдаггүй, эсвэл дадлагын газраа солих бол 外国人技能実習機構 (OTIT) руу хандана. Хоёр газар өөр өөр үүрэгтэй тул хоёуланд нь хандах хэрэг гарч болно.

Яг одоо аюулд байгаа бол эхлээд аюулгүй газар руу гарч, 110 (цагдаа) эсвэл 119 (түргэн тусламж, гал) руу залгана. Хөдөлмөрийн утас нээгдэхийг хүлээх шаардлагагүй.

Асуудлаасаа хамаарч хаана хандах вэ

Аюулгүй байдал, цалин, ажлын газраа солих гурав хоорондоо холбоотой ч тус тусдаа газраар шийдэгддэг. Дээрээс нь доош нь асуугаад, эхний «тийм» гэсэн хариулт дээр зогсоно.

1. Яг одоо аюулд байна уу: зодож, хорьж байгаа, эсвэл хүнд гэмтэл авсан уу?110 эсвэл 119 руу залгаж, эхлээд байгаа газраа хэлнэ. Бусад асуудлыг аюулгүй болсны дараа шийднэ.
2. Цалин, илүү цаг олгоогүй, аюултай ажил хийлгэж байна, эсвэл ажил дээрээ гэмтсэн үү?Компанийг шалгуулах бол ② 労働基準監督署. Эхлээд ① Хөдөлмөрийн яамны утсаар монголоор зөвлөгөө аваад, аль газар руу юу бэлдэж очихоо асуугаарай.
3. Дадлагын газраа солих, аюулгүй байр, паспорт, картаа буцааж авах, эсвэл хяналтын байгууллага тань тусалдаггүй юу?③ OTIT. Компаниасаа асуулгүйгээр шууд хандаж болно.
4. Дарамталж, ажлаас гарахыг шахаж, эсвэл халах гэж байна уу?④ 総合労働相談コーナー. Дадлагажигч бол ③ OTIT-д мөн хэлээрэй.
5. Өөр газар ажиллахаас өмнө: гомдол гаргасан, шилжих хүсэлт өгсөн нь өөр газар ажиллах эрх олгохгүй. Шилжих хооронд ямар зөвшөөрлөөр ажиллаж болохыг OTIT болон цагаачлалын албанаас асууна.

Хэн юу хариуцдаг вэ: утас, цаг, хэл

Дугаар бүр өөр байгууллагынх бөгөөд өөр асуудал шийднэ. Товчхондоо: ① Хөдөлмөрийн яамны утас монголоор зөвлөгөө өгч, хаашаа хандахыг хэлнэ; компанийг шалгаж, засахыг шаардах нь ② 労働基準監督署; дадлагын газраа солих, хамгаалалт бол ③ OTIT.

① Хөдөлмөрийн яамны монгол хэлээрх утас: эхлээд эндээс

Юунд: цалин, илүү цаг олгоогүй, ажлын цаг, ажлаас халах, аюултай ажил, ажил дээр гэмтсэн (労災). Хуулиар таны эрх юу болохыг монголоор тайлбарлаж, аль 労働基準監督署 руу юу бэлдэж очихыг хэлнэ.
Юу хийдэггүй: компанийг шалгадаггүй, цалинг тань гаргуулж өгдөггүй. Дадлагын газар солих, байр, паспортын асуудал ③ OTIT-ийнх.

• 0120-613-805: үнэгүй, гар утаснаас ч болно (労働条件相談ほっとライン).
  Монголоор: даваа 17:00–22:00, бямба 9:00–21:00; даваа гараг баяр таарвал 9:00–21:00. 12 сарын 29-нөөс 1 сарын 3 хүртэл амарна.
• 0570-001-718: төлбөртэй, гар утаснаас минутад 33 иен орчим (外国人労働者向け相談ダイヤル).
  Монголоор: баасан 10:00–15:00, 12:00–13:00 завсарлага.

Хуваарь түр өөрчлөгдөж болзошгүй тул залгахаасаа өмнө яамны монгол хуудаснаас шалгаарай.

② 労働基準監督署 (хөдөлмөрийн хяналтын газар): компанийг шалгуулах

Юунд: цалин, илүү цаг олгоогүй, доод цалингаас бага цалинтай, аюултай ажил хийлгэж байгаа, 労災 нөхөн төлбөр хүсэх. Албан ёсоор мэдээлбэл (申告) компанийг шалгаж, засахыг шаардаж чадна.
Хаана: ажлын байр тань харьяалагдах газар; хаягийг яамны жагсаалтаас олно. Ажлын өдөр 8:30–17:15.
Хэл: япон хэлээр. ① утсаар урьдчилан зөвлөгөө аваад, доорх өгүүлбэрүүдийг ашиглавал амар.

③ OTIT (外国人技能実習機構): дадлагажигчийн хамгаалалт, газар солих

Юунд: дадлагын газраа солих, хяналтын байгууллага (監理団体) тусалдаггүй, паспорт, картаа хураалгасан, аюултай байр, өнөө шөнө хонох газаргүй.
Утас: Токиогийн салбарын 援助課 03-5577-5143, ажлын өдөр 9:00–17:00. Өөр бүсэд бол салбарын жагсаалтаас өөрийн газрын дугаарыг олно.
Хэл: монгол хэлээрх утас байхгүй: эх хэлний утас 8 хэлээр ажилладаг бөгөөд монгол хэл тэнд ороогүй. Салбарууд шаардлагатай бол орчуулагч зохицуулдаг ч эхлэхэд хугацаа орж болно. Англиар ярьж чадвал үнэгүй 0120-250-147 (мягмар, пүрэв 11:00–19:00, бямба 9:00–17:00).

④ 総合労働相談コーナー: дарамт, ажлаас гаргах шахалт

Юунд: дарамт (パワハラ), ажлаас гарахыг шахах, халах, бусад маргаан. Үнэгүй, урьдчилан цаг авах шаардлагагүй.
Хаана: муж бүрийн хөдөлмөрийн газар (労働局) болон 労働基準監督署 дотор байдаг; жагсаалт. Япон хэлээр.

Юуг хадгалах вэ — аюулгүй бол

Баримт цуглуулахын тулд аюулд орох шаардлагагүй, баримт дутуу байгаа нь тусламж хүсэхэд саад болохгүй. Хуулбараа зөвхөн өөрийн мэдэлд байгаа газар хадгалвал зүгээр. Анх холбогдохдоо аюулгүй утасны дугаараа өгч, дуут шуудан эсвэл мессежийг тань ажил олгогч харж магадгүй эсэхийг хэлж болно.

Үзүүлэх эсвэл уншиж хэлэх өгүүлбэр

Туршлагаас: түгээмэл алдаа

1. Зөвхөн ажил, байрыг тань хянадаг хүмүүст гомдоллосон. Удирдлага эсвэл хяналтын байгууллага «тэвчээд бай» гэхэд цааш хандах газаргүй гэж бодсон. Дадлагажигч OTIT руу шууд хандах эрхтэй, хөдөлмөрийн хяналтын газар ч тусдаа ажилладаг; хоёуланд нь хандахад компанийн зөвшөөрөл шаардлагагүй.
2. «Нөхцөл муу» гэж гомдоллосон ч ямар цалин дутсаныг тайлбарлаж чадаагүй. Цалин, илүү цаг, доод цалингийн хамгаалалт дадлагажигчид бүрэн хамаарна. Хоол, байрны суутгал өөрөө хууль бус биш ч хууль ёсны үндэслэл, тайлбартай байх ёстой; зуучлал, хяналтын зардлыг дур мэдэн цалингаас суутгаж болохгүй. Сар бүрээр ажилласан цаг, амласан цалин, суутгал, гарт орсон мөнгийг харьцуулсан хүснэгт хамгийн их тус болдог. Доод цалин муж бүрт өөр, жил бүр өөрчлөгддөг.
3. «Гомдоллох юм бол визийг чинь цуцлуулна» гэсэн сүрдүүлгээс айсан. Хууль зөрчлийг мэдээлэх нь хамгаалагдсан бөгөөд үүний төлөө дарамтлахыг хориглодог. Ажил олгогч таны визийг өөрөө цуцалж чадахгүй. Гэхдээ гомдол гаргасан нь ажлын байр, байр, эсвэл өөр холбогдолгүй визний асуудлаас автоматаар хамгаалахгүй тул тэдгээрийг зөвлөхдөө эртхэн хэлбэл зүгээр.
4. Паспортоо «хадгалуулахаар» өгсөн, эсвэл ойлгоогүй буцах бичигт гарын үсэг зурахыг шахсан. Дадлагатай холбоотой ажил олгогч, хяналтын байгууллага таны паспорт, оршин суугчийн картыг хадгалах эрхгүй; та «зөвшөөрсөн» байсан ч энэ нь хүчингүй. Ажлаас гарах, тохиролцоо, буцах тухай бичигт гарын үсэг зурахаас өмнө бие даасан тайлбар авах боломжтой.
5. Ажил дээр гэмтсэнээ «гэртээ осолдсон» гэж хэлэхийг шахсан. Ажил олгогч даатгалд бүртгүүлээгүй эсвэл баталгаажуулахаас татгалзсан ч ажилтан 労災 нөхөн төлбөр хүсэх эрхтэй, хариуцсан газар өөрөө шийднэ. Эмчид гэмтэл ажил дээр болсныг үнэнээр нь хэлэх нь чухал. Нөхөн төлбөр хугацаатай тул эрт асуувал зүгээр.
6. Байргүй болно гэж айгаад аюултай дотуур байрандаа үлдсэн. Ажил олгогчийн байранд үлдэх нь тохиромжгүй хамгаалалтын тохиолдолд OTIT түр байрны дэмжлэг олгох эсэхийг үнэлдэг. Энэ нь хүн бүрт баталгаатай зочид буудал биш, тухайн өдөртөө олдох ч баталгаагүй. «Өнөө шөнө аюулгүй хонох газар хэрэгтэй» гэж тодорхой хэлэх нь чухал.
7. «Дадлагажигч ажлын газраа хэзээ ч сольж болохгүй» гэдэгт итгэсэн. Дадлагыг үргэлжлүүлэх боломжгүй хүндэтгэх шалтгаан байвал шилжих боломжтой; энэ журмыг 2024 оны 11 сарын 1-нээс тодруулсан. OTIT монгол хэлээрх танилцуулга, шилжих хүсэлтийн маягттай (参考様式第1-44号). Хяналтын байгууллага тайлбарыг тань хүлээж авахгүй эсвэл тусалдаггүй бол OTIT руу хандана.
8. Шилжихийг хүлээх хооронд найзынхаа санал болгосон бэлэн мөнгөний ажилд орсон. Гомдол, шилжих хүсэлт гаргасан нь хязгааргүй ажиллах эрх өгдөггүй. Тодорхой нөхцөлд 28 цаг хүртэл ажиллах зөвшөөрөл эсвэл 4 сарын 特定活動 зэрэг тусгай арга хэмжээ байдаг ч хувь хүн бүрээр шийдэгддэг. Энэ нь оюутны 28 цагийн зөвшөөрөлтэй адил зүйл биш.

Түгээмэл асуулт

Компаниасаа асуулгүйгээр OTIT руу хандаж болох уу?
Болно. Компанид түрүүлж мэдэгдвэл танд аюул учирч болзошгүй бол үүнийгээ OTIT-д хэлнэ.

Намайг зодож байгаа бол тэр дор нь гарч явж болох уу?
Эхлээд аюулгүй газар очиж, шаардлагатай бол яаралтай тусламж дуудна. Дараа нь хамгаалалт, байр, дадлагыг хууль ёсоор үргэлжлүүлэх эсвэл шилжих талаар OTIT-тэй аль болох эрт холбогдоно.

Гомдол гаргавал намайг албадан гаргах уу?
Хүнд харьцсан тухай мэдээлсэн нь өөрөө албадан гаргах үндэслэл биш. Гэхдээ мэдээлсэн нь хугацаа нь дуусч байгаа виз, өөр зөрчлийг шийддэггүй тул тэдгээрийг зөвлөхдөө эрт хэлэх нь дээр.

Цалингаа буцааж авах, шинэ газар олох нь баталгаатай юу?
Үр дүн баталгаатай биш. Хяналтын газар шалгаж, засахыг шаардаж чаддаг бөгөөд тэдний оролцсоны дараа илүү цагийн мөнгө олгосон жишээ олон бий. Гэхдээ ажил олгогч маргавал, эсвэл дампуурсан бол нэмэлт хуулийн арга хэрэгтэй болж магадгүй. Ярилцлага бүрийн төгсгөлд хариуцсан хүний нэр, юу өгөх, дараагийн алхмыг хэн, хэзээ хийхийг тэмдэглэж авбал дараа нь амар.

育成就労 эхлэхийг хүлээх үү?
Хүлээх шаардлагагүй: одоогийн хамгаалалт, хүндэтгэх шалтгаанаар шилжих журам өнөөдөр ч хүчинтэй. Шинэ тогтолцоо 2027 оны 4 сарын 1-нээс шилжилтийн журамтайгаар эхлэх бөгөөд одоогийн дадлагажигч бүрт хязгааргүй шилжих эрх өгөхгүй.

Холбоотой нийтлэл

• Ажилчны эрх
• Эмч, яаралтай тусламж
• Ажил хайх, ажил солих

Эх сурвалж

• Хөдөлмөрийн яам — монгол хэлээрх зөвлөгөөний утас
• OTIT — салбаруудын хаяг, утас
• OTIT — ажлын газраа солих журам, монгол маягт
• OTIT — утсаар зөвлөгөө авах хэлнүүд
• Хөдөлмөрийн яам — 労働基準監督署-ийн хаяг
• Хөдөлмөрийн яам — 総合労働相談コーナー
• OTIT — салбарт зөвлөгөө авах, орчуулагч
• Хөдөлмөрийн яам — хөдөлмөрийн хяналтын газрын үүрэг
• Хөдөлмөрийн яам — гадаад ажилтны 労災 нөхөн төлбөр
• Цагаачлалын алба — шилжих үеийн оршин суух дэмжлэг
• Цагаачлалын алба — 育成就労-ийн асуулт хариулт

Сүүлд шалгасан: 2026 оны 9 сарын 29. OTIT-д монгол орчуулагч тэр дор нь олдох эсэх, түр байр хэр хурдан олдох нь батлагдаагүй; эдгээрийг ашигласан уншигчийн туршлагыг хүлээж авна.